Još se ne zna koliko će organa imati lokalna samouprava opštine Zeta: Prioritet je podjela imovine sa Podgoricom
Iz Opštine Zeta su “Vijestima” pojasnili da će se organi lokalne samouprave obrazovati u roku od 60 dana od dana izbora predsjednika Opštine.
Administrativni odbor Skupštine Crne Gore zatražio je od partija, koje imaju predstavnike u sadašnjem lokalnom gradske opštine Golubovci, da do 6. septembra dostave predloge za opštinsku izbornu komisiju (OIK) Zeta, gdje se zbori održavaju prvi put i to 23. oktobra kad su u još 13 opština.
Skupština je 16. avgusta usvojila izmjene Zakona o teritorijalnoj organizaciji Crne Gore i Zakona o Glavnom gradu, čime je Zeta dobila status samostalne opštine.
Njima se predviđa da do obrazovanja organa lokalne uprave opštine Zeta, poslove iz njihove nadležnosti obavljati oni koji već postoje u gradskoj opštini Golubovci.
Iako je državni parlament pokrenuo proceduru izbora OIK, kao što je propisano zakonom, to se paralelno radi i na lokalnom nivou – iako je nejasno zašto.
Tako je iz novoformirane opštine od šefova klubova odbornika u parlamentu Golubovaca zatraženo da dostave svoje predloge, kako bi bili upućeni Skupštini Crne Gore na dalje postupanje.
Iz Opštine Zeta su juče “Vijestima” kazali da je rok bio juče do 16 časova i da to nisu učinili svi.
I dok traje priprema za izbornu trku, još nije poznato kakvi će biti administrativni kapaciteti nove lokalne samouprave.
Predsjednik zetskog odbora Demokrata Luka Krstović kazao je “Vijestima” da na sastanku u opštini nije bilo riječi o tome koliko bi ona imala sekretarijata i ostalih službi, ali je bilo riječi o formiranju Odbora koji bi se bavio pitanjima podjele imovine sa Glavnim gradom.
”Jasno je da je Zeta veliko područje sa rastućom populacijom i povoljnom demografskom strukturom te je stoga neophodno odmah krenuti u izgradnju administrativne infrastrukture i formiranje lokalnih javnih preduzeća i javnih ustanova. DPS je godinama zapostavljao ovo područje, sada je na nama da brojne probleme rješavamo i Zetu učinimo održivom i razvijenom opštinom”, rekao je Krstović.
Iz Opštine Zeta su “Vijestima” pojasnili da će se organi lokalne samouprave obrazovati u roku od 60 dana od dana izbora predsjednika Opštine.
Podsjećaju da će poslove lokalne uprave, službenike i namještenike iz Gradse opštine Golubovci preuzeti u roku od 30 dana od formiranja organa.
”Kakva će biti organizaciona struktura, još uvijek je rano govoriti, s obzirom da će se ista utvrditi odlukom o organizaciji i načinu rada lokalne uprave. Do obrazovanja lokalne uprave Opštine Zeta, poslove iz njihove nadležnosti obavljaće organi lokalne uprave Opštine Golubovci kao opštine u okviru Glavnog grada”.
Luka Krstović je rekao da će Demokrate u propisanom roku, koji je zatražio Administrativni odbor, predložiti svoje kandidate za članove OIK Zeta.
”Uz činjenicu da je Skupština Crne Gore donijela odluku da Zeta postaje samostalna opština, pojavili su se brojni problemi u vezi sa uspostavljanjem institucija na ovom području. Na to smo upozoravali, ukazujući na nepripremljenost dosadašnje opštinske administracije na novi status”, istakao je Krstović.
Iz Ministarstva javne uprave (MJU) “Vijestima” su saopštili da, na osnovu Zakona o teritorijalnoj organizaciji Crne Gore, izuzev učešća u radu Organizacionog odbora za stvaranje uslova za početak rada novoosnovane opštine, nemaju dalje nadležnosti u ovom postupku.
Organizacioni odbor, kako su pojasnili, obrazuju Skupština opštine, odnosno skupštine opština u kojima je došlo do teritorijalne promjene u roku od 30 dana od dana početka primjene Zakona na osnovu koga je osnovana.
Iz novoformirane opštine Zeta su nedavno saopštili da će u roku od 30 dana, formirati Organizacioni odbor. Zadaci tog odbora su, kako su pojasnili, predlaganje načina uređenja odnosa između opština, teritorijalno razgraničenje, način podjele imovine i druge aktivnosti za stvaranje uslova za početak rada novoosnovane opštine.
”Podjela imovine vršiće se sporazumom, na osnovu odluka skupština opština, na koje se teritorijalna organizacija odnosi”,saopšteno je iz Opštine Zeta.
Izvršna direktorica Centra za građanske slobode (CEGAS) Marija Popović Kalezić kazala je “Vijestima” da Ustavni sud treba što prije da donese odluku o ustavnosti i zakonitosti “Zetskih zakona”, jer bi se, kako je ocijenila, time makar na trenutak ispravio haos u nepravu, protivustavnosti i nezakonitosti kada je izborno zakonodavstvo u pitanju.
Ocjenu ustavnosti “zetskih zakona” zatražili su Demokratski front, Marko Milačić (PRAVA) i Centar za dmeokratsku tranziciju (CDT).
IZVORI: www.vijesti.me
GOSTOVANJE NA RCG: SA OPŠTINOM ZETA, IZBORNA MANIPULACIJA
Političke partije narednih dana trebalo bi da Administrativnom odobru proslijede listu kandidata za članove Opštinske izborne komisije u Zeti.
Nakon toga bi plenum morao da izglasa utvrdjenu listu, kako bi se stvorili uslovi za organizaciju lokalnih izbora.
Iz Centra za građanske slobode ističu da se u izbore ide uz rušenje Ustava i zakona, jer su, kako navode, prevladali partikularni politički interesi.
Zećani se ne mire sa propisanim granicama nove opštine. Zbog toga će u nedjelju ponovo blokirati kružni tok prema aerodromu Golubovci.
AUDIO:
IZVORI: Radio Crne Gore
GDJE SU TUŽIOCI KOJI SU NAPRAVILI PROPUSTE U SLUČAJEVIMA NAPADA NA NOVINARE: GREŠKAMA STIGLI DO VISOKIH POZICIJA
TUŽIOCI KOJI SU NAPRAVILI PROPUSTE U SLUČAJEVIMA NAPADA NA NOVINARE U NAJVEĆEM BROJU SLUČAJEVA SU NAPREDOVALI ILI NASTAVILI DA OBAVLJAJU VISOKO POZICIONIRANE POSLOVE U TUŽILAŠTVU, POKAZUJE ISTRAŽIVANJE MONITORA I CIN CG. ODGOVORNOST ZA NJIHOVE PROPUSTE U TIM ISTRAGAMA, PA I KADA SU UTVRĐENI PRED SUDOVIMA, NIKADA NIJE POKRENUTA
Tužioci koji su napravili propuste u slučajevima napada na novinare napredovali su ili nastavili da obavljaju visoko pozicionirane poslove u tužilaštvu, pokazuje istraživanje Monitora i Centra za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN-CG). Odgovornost za propuste u tim istragama, pa i kada su utvrđeni pred sudovima, nikada nije pokrenuta.
Tužilaštvo godinama ponavlja da su im istrage napada na novinare među prioritetima. Ipak, najveći dio – oko 100 napada na novinare i imovinu medija koji su se dogodili u posljednjih 17 godina – nije dobio odgovarajući epilog.
Na rasvjetljavanje još čekaju i najteži slučajevi kao što je ubistvo suvlasnika, direktora i glavnog urednika dnevnika Dan Duška Jovanovića, pokušaji ubistva Tufika Softića i Olivere Lakić.
Tokom protekle godine zabilježen je napredak u ažurnosti istraga napada na novinare od strane policije i tužilaštva, pa su pojedini napadi u kratkom roku dobili sudski epilog. Ipak, za mnoge od ranijih slučajeva nema na vidiku razrješenja. Kao ni odgovornosti za tužilačke greške.
SLUČAJ TUFIKA SOFTIĆA: Jedan od najdrastičnijih primjera u kom su tužioci napravili ozbiljne propuste, a potom napredovali je istraga u slučaju pokušaja ubistva novinara Tufika Softića u novembru 2007. godine.
Softićev advokat Dalibor Tomović za Monitor podsjeća da su „počinjeni brojni propusti od strane Osnovnog državnog tužilaštva u Beranama i Višeg državnog tužilaštva u Bijelom Polju, od kojih su mnogi konstatovani i u odluci Ustavnog suda i pravnosnažnoj presudi Osnovnog suda u Podgorici, a koji su doveli do toga da istraga i izviđaj nijesu bili djelotvorni“.
Državni tužioci koji su vodili istrage u slučaju Softića, od 2007. do 2015. godine, bili su: Jadranka Mićović, zamjenica osnovnog državnog tužioca u Beranama. Ona je bila dežurni tužilac u vrijeme napada na Softića 2007. godine. Sada je rukovodilac Osnovnog državnog tužilaštva (ODT) u Beranama. Vladan Đalović, tadašnji zamjenik osnovnog državnog tužioca u Beranama ( saslušao Draška Vukovića 1. 07. 2014), sada je tužilac Višeg državnog tužilaštva u Bijelom Polju. Rifat Hadrović, rukovodilac Višeg državnog tužilaštva u Bijelom Polju, sada je član Savjeta Agencije za sprečavanje korupcije, dok je Gorica Golubović, tadašnji rukovodilac Osnovnog državnog tužilaštva u Beranama, u međuvremenu penzionisana.
Nada Bugarin, zamjenica višeg državnog tužioca u Bijelom Polju preuzela je Softićev predmet 2014. godine. U tom periodu, navodi advokat Tomović, u slučaju nijesu preduzimane gotovo nikakve aktivnosti – od 12. 11. 2014. godine do 28. 10. 2015. godine, kada je istraga obustavljena. Nada Bugarin iste godine izabrana je za članicu Tužilačkog savjeta.
Tomović navodi da, u periodu od čak pet godina i šest mjeseci, nijesu suštinski preduzimane nikakve radnje od strane tužilaštva (i policije) u Beranama u fazi izviđaja (03. 03 .2008 – 09. 08. 2013).
Više je propusta koje su tužioci napravili u slučaju Softića: tadašnji osnovni državni tužilac u Beranama tako nije odmah nakon događaja dao naredbu policiji da izvrši blokadu grada, kako bi se spriječilo bjekstvo izvršilaca i pomagača. Takođe, tužilac u Beranama i istražni sudija nijesu izlazili na lice mjesta, po obavještenju policije, što je bila njihova dužnost. Nije obezbijeđeno da odmah budu saslušana lica koja je Softić iste večeri označio policiji kao sumnjiva.
Neka od lica na koje se sumnjalo nikada nijesu ni saslušana, dok su Draško Vuković i Dragan Labudović od strane tužilaštva prvi put saslušani tek nakon sedam godina od napada – u julu i septembru 2014. godine. I samog Softića osnovni državni tužilac u Beranama prvi put saslušava sedam godina nakon napada.
Uz sve to, Softiću nije dozvoljeno da u zakonskom roku dobije spise predmeta iz izviđaja, koji su mu bili neophodni za ostvarivanje uvida u cjelokupni dokazni materijal i potencijal za takav materijal. Umjesto toga, kopiranje oko 150 stranica spisa omogućeno mu je tek na dan kada je isticao zakonski rok za preuzimanje gonjenja (kopiranje je omogućeno 02.12. 2015. godine, a 02. 11. 2015. godine primljena naredba o obustavi istrage).
,,I pored činjenice da je istraga pokušaja ubistva označena kao nedjelotvorna i neefikasna od najvećih sudskih instanci u Crnoj Gori, niko od tužilaca nije snosio bilo kakvu odgovornost – disciplinsku, materijalnu, krivičnu, profesionalnu“, konstatuje advokat Tomović.
Ono što zabrinjava, ističe advokat, je da i nakon odluka sudova, ne postoji napredak u istrazi u pogledu otkrivanja izvršilaca i nalogodavaca pokušaja ubistva, iako će u novembru ove godine biti 15 godina od napada.
SLUČAJ OLIVERE LAKIĆ: Više od četiri godine se ne zna ni ko stoji iza napada na novinarku Oliveru Lakić, koja je 8. maja 2018. godine ranjena na ulazu zgrade u kojoj živi u Podgorici. Ne zna se ni zašto Specijalno državno tužilaštvo (SDT) ne podiže optužnicu protiv onih koje sumnjiči da su umiješani u organizaciju pokušaja ubistva novinarke.
Istraga napada na Oliveru Lakić je od decembra 2020. godine u radu kod SDT-a, a do tada je bila u radu kod Višeg državnog tužilaštva. Označena je stepenom tajnosti, tako da Dalibor Tomović, koji je pravni zastupnik Olivere Lakić, o njoj, objašnjava, ne može da govori. Ističe samo ,,činjenicu da je prošlo više od četiri godine od napada na novinarku (08. 05. 2018) i više od dvije godine od otvaranja istrage – pokretanja krivičnog postupka (19. 02. 2019), a da još nije podignuta optužnica, iako je zakonski rok šest mjeseci”.
U svom prošlogodišnjem izvještaju, Komisija za praćenje napada na novinare navodi da Više državno tužilaštvo i Specijalno državno tužilaštvo nijesu Komisiji dostavljali dokumentaciju o tom slučaju, a da SDT od 23.12. 2020. godine nije saslušalo Lakić, niti joj omogućilo da u svojstvu oštećene učestvuje u predmetu.
U zaključcima Komisije piše da, u periodu od novembra 2019. godine do 23. decembra 2020. godine, Više državno tužilaštvo u Podgorici nije dostavilo Komisiji zapisnike o saslušanju Marija Miloševića i Milovana Žižića. Takođe, navodi se da, od preuzimanja predmeta u nadležnost Specijalnog državnog tužilaštva 23. decembra 2020. godine, i formiranja novog predmeta otvaranjem istrage od 25. decembra 2020. godine, oštećena Olivera Lakić nije saslušana.
„Tokom perioda u kojem Specijalno državno tužilaštvo vodi istragu, nije data mogućnost oštećenoj da aktivno učestvuje u predmetu (postavlja pitanja svjedocima, okrivljenima), što je u konačnom njeno pravo iz Čl. 282 Zakonika o krivičnom postupku. Nastavljena je praksa da se ne dostavljaju spisi predmeta Komisiji u slučaju Olivere Lakić, iako Komisija ima dozvolu za pristup tajnim podacima najvećeg stepena tajnosti… “, navodi se u zaključcima Komisije.
I u ranijim izvještajima Komisije, konstatuje se da je Više državno tužilaštvo napravilo niz propusta.
„Iz dostupne dokumentacije se vidi da je viša državna tužiteljka Suzana Milić napustila lice mjesta i nije prisustvovala uviđaju u trajanju od sat i po 8. maja prošle godine i da nema podataka da je prisustvovala nastavku uviđaja narednog dana od sedam do devet časova”, naveli su iz Komisije.
Komisija je zaključila i da je pregled vozila novinarke navodno obavljen bez pomjeranja automobila sa lica mjesta, što ,,stvara sumnju u pogledu temeljnosti preduzimanja ove radnje na otkrivanju potencijalnih tragova ili pronalaženja dokaza”. U izvještaju piše da u zapisniku o uviđaju više državne tužiteljke nema naloga policiji da se pregleda automobil Lakićeve.
„U dokumentaciji dostupnoj Komisiji nema izvještaja o vještačenju baterijske lampe i gumene rukavice, pronađenih na licu mjesta”.
Tužiteljka Suzana Milić, koju pominje Komisija u slučaju Lakić, podnijela je ostavku u junu 2022. godine, skupa sa još desetak tužilaca koji su tada odlučili da napuste tužilačku organizaciju i odu u penziju.
Na slučaju je, dok je bio u nadležnosti Višeg državnog tužilaštva radio tim od pet tužilaca. Pored Suzane Milić, to su: Vesna Jovićević, Maja Jovanović, Tatjana Begović i Miloš Šoškić.
Vesna Jovićević je, kada i koleginica Milić, penzionisana. Maja Jovanović trenutno je na poziciji vršioca dužnosti vrhovne državne tužiteljke. Miloš Šoškić sada je u Specijalnom državnom tužilaštvu, a proljetos je predao kandidaturu za glavnog specijalnog tužioca. Šoškić, kako je to konstatovano odlukom Komisije za etički kodeks državnih tužilaca, tokom 2020. godine povrijedio je etički kodeks tužilaca, jer se u javnosti nalazio sa Zoranom Ćoćom Bećirovićem u Delta sitiju u vrijeme kada se dogodio incident sa novinarom Dana Vladimirom Otaševićem, početkom decembra 2019. godine. To, ali ni istrage u napadima na novinare, nijesu ga omele u napredovanju.
Tatjana Begović izabrana je u avgustu prošle godine u Tužilački savjet.
Premijer Dritan Abazović kazao je svojevremeno da misli da će ,,novo tužilaštvo imati priliku da ispravi neke greške prethodnog tužilaštva u slučaju rasvjetljavanja ranjavanja novinarke Olivere Lakić i doći do nalogodavaca tog napada”. Slučaj za sada tapka u mjestu.
SLUČAJ DAMIRE KALAČ: Komisija je u jednom od ranijih izvještaja koji se odnosi na prijetnje Damiri Kalač preko Fejsbuka iz marta 2014. konstatovala grube greške tužilaštva. Naime Osnovno državno tužilaštvo u Rožajama pravi materijalnu grešku i krivičnu prijavu naslovljava na ime Ismara Murića iz Podgorice, lice koje nema nikakve veze sa ovim slučajem, niti se u njemu uopšte pominje.
Ovu nepravilnost uočava zamjenik osnovnog državnog tužioca u Podgorici Ivan Medojević, koji u dopisu od 31. 07 .2015. upozorava kolege iz Osnovnog državnog tužilaštva u Rožajama: „Ocjenom dostavljenih spisa nalazim da je nesporno da je Ismar Ličina, a ne Murić Ismar, kako ste naveli u vašem aktu, objavio sporni komentar na ‘facebook’ stranici Nezavisnog dnevnika Vijesti“.
Imajući u vidu da Ismar Ličina ima prebivališe u Rožajama, dodaje tužilac, a ne u Podgorici, što nedvosmisleno proizilazi iz zapisnika o obavještenju prikupljenom od građanina od 27. 04. 2015. godine, to je mjesto izvršenja ovog krivičnog djela na teritoriji suda u Rožajama.
„Pred kojim ste vi stvarno i mjesno nadležni da postupate. Ukoliko ste suprotnog mišljenja, možete izazvati sukob nadležnosti kod Vrhovnog državnog tužilaštva”, navodi tužilac Medojević.
Komisija konstatuje: Osnovno tužilaštvo Rožaje pravi grubu materijalnu grešku podnoseći krivičnu prijavu protiv Ismara Murića iz Podgorice, lica koje se uopšte ne pominje u ovom predmetu, niti ima bilo kakve veze sa navedenim prijetnjama. Rožajsko tužilaštvo i pored očite sopstvene nadležnosti (osumnjičeni Ismar Ličina je iz Rožaja) pokreće sukob nadležnosti pred Vrhovnim državnim tužilaštvom, gubi spor i na taj način nepotrebno prolongira istragu.
Rukovodilac Osnovnog državnog tužilaštva u Rožajama u vrijeme prijetnji novinarki je – Hajran Kalač. On je na proljeće prošle godine izabran za člana bivšeg Tužilačkog savjeta, a u međuvremenu je otišao u penziju.
SLUČAJ SEADA SADIKOVIĆA: Tokom protekle godine, Komisija za istragu napada na novinare je utvrdila da je u jednom slučaju, napadu na Seada Sadikovića u Bijelom Polju, u martu prošle godine, došlo do drastičnog propusta tužilaštva u istrazi.
Predsjednik Komisije Mihailo Jovović je objasnio da osnovni državni tužilac nije ni pokušao da otkrije zašto na snimku sa nadzorne kamere sa Hipotekarne banke nedostaje desetak ključnih sekundi događaja, kada napadači tuku novinara, uprkos inicijativi policije da se utvrdi zašto fali taj dio snimka, da li ga je neko obrisao ili na drugi način njime manipulisao, i ako jeste, ko je to bio.
Policija u obraćanju tužilaštvu traži da se „utvrde razlozi zbog kojih nedostaje snimak u navedenom vremenu i da se utvrdi da li je neko od lica koja imaju pristup sistemu video nadzora sa eventualnom namjerom brisao ili dorađivao djelove video snimka”, navode i da je potrebno vještačenje u Forenzičkom centru u Danilovgradu.
Osnovna državna tužiteljka u Bijelom Polju Danijela Đuković sužava istragu i izdaje naredbu da vještak, a ne Forenzički centar, utvrdi samo da li su kamere bile u funkciji i da li je snimljen napad.
Sadikovićev advokat Dalibor Kavarić ocjenjuje da je istraga bila spora i nedjelotvorna: ,,Sa predmeta kojim su izvršene inkriminisane radnje nijesu uzeti DNK profili biološkog materijala, niti tragovi papilarnih linija, na osnovu kojih su se mogli nesumljivo identifikovati učinioci, već se tužilaštvo baziralo na svjedoke koji su krivično procesno i tradicionalno najnepouzdaniji dokazni izvori“.
Objašnjava da je glavni pretres u ovom slučaju tek počeo, pa do sada nijesu imali prilike da se žale na neku procesnu radnju.
Kavarić naglašava da ,,postoji nedovoljna institucionalna svijest, odnosno instucionalna ozbiljnost o važnosti misije i uloge novinara u društvu, a njihov posao često nema potrebno razumijevanje, a samim time ni zaštitu od predstavnika državnih organa gonjenja i suđenja”.
Tužiteljka Đuković pokriva isto visoko mjesto u tužilaštvu u Bijelom Polju.
IDEMO U IZBORE RUŠEĆI USTAV I ZAKONE
U poslednja četiri mjeseca, Zakon o izborima odbornika i poslanika Crne Gore biva
urušen više puta od strane parlamentarne većine.
Izglasavanjem nezakonitog i protivustavnog Zakona o dopuni Zakona o lokalnoj
samoupravi, pored urušavanja Ustava, urušava se i Zakon o izboru odbornika i
poslanika Crne Gore.
Umjesto da se u Zakonu o izboru odbornika i poslanika Crne Gore nađu odluke o
raspisivanju prijevremenih lokalnih izbora za 23. oktobar, i da se kao takav izglasava
dvotrećinskom većinom, parlamentarna većina kreće u akciju inkorporacije takvih
odluka unutar Zakona o dopuni Zakona o lokalnoj samoupravi, izglasavajući ga
običnom većinom. Ovim se urušava i Ustav, na način da on jasno propisuje (Član 91
Ustava) da Skupština o zakonima odlučuje dvotrećinskom većinom glasova svih
poslanika, kod onih zakona kojima se uređuje izborni sistem.
Ne osvrćući se na to da ovaj Zakon gubi pravnu snagu, Skupština u izglasavanju ide
korak dalje.
Izmjenama Zakona o teritorijalnoj organizaciji i Zakona o Glavnom gradu, iznova idemo
na nezakonito postupanje u odnosu na Zakon o izboru odbornika i poslanika Crne Gore.
Donošenjem gore pomenutih “Zetskih zakona” urušavamo Član 3 Zakona o izboru
odbornika i poslanika koji jasno precizira da broj odbornika utvrđuje skupština opštine
posebnom odlukom najkasnije do dana raspisivanja izbora.
Navodeći činjenicu da su izbori u datim opštinama raspisani, iako protivustavno i
protivpravno, uslijedio je pravni haos korakom dalje, upravo mijenjajući teritorijalnu
organizaciju nakon raspisivanja izbora. Ustav iznova biva narušen, u dijelu biračkog
prava i prava građana/ki da biraju i budu birani.
Apelujemo na Ustavni sud da što prije donese odluku o zakonitosti i ustavnosti “Zetskih
zakona”.
NA LOKALNE IZBORE BEZ REZIDENCIJALNOG USLOVA
Pukim prijavljivanjem prebivališta u datoj opštini, stiče se jedan od uslova za glasanje na lokalnim izborima.
Umjesto da idemo ka smanjivanju mogućnosti zloupotrebe izbornog zakonodavstva, i ove godine
se susrijećemo sa pravnom normom da se iz opštine u opštinu može glasati pukom prijavom
boravka, bez postojanja proteka vremena.
Bez obzira na činjenicu, da u konačnome imamo sve izbore u istom danu (makar za polovinu
crnogorskih opština), istina protivustavno i nezakonito, i dalje imamo mogućnost da uz
jednostavnu promjenu prebivališta, građani/građanke glasaju u više crnogorskih opština.
Kako političke prilike i partikularni interesi uvijek utiču na izmjene Zakona o izboru odbornika i
poslanika Crne Gore, tako se i rezidencijalni uslov prebivališta kod pomenutog Zakona stalno
mijenjao.
Tako je 1992.godine Zakon o izboru odbornika i poslanika Crne Gore mijenjan isključivo zbog
rezidencijalnog uslova birača, gdje postaje neophodan protek od 6 mjeseci prebivališta na
teritoriji opštine, kao izborne jedinice, prije dana održavanja izbora.
Već 1998. izmjenom Zakona, rezidencijalni uslov u određenom trajanju se prekida i dovoljno je
samo postojanje prebivališta u datom trenutku.
2000.godine Zakonom o izmjenama i dopunama Zakona o izboru odbornika i poslanika Crne
Gore, br.14/00, rezidencijalni uslov prebivališta se opet zakonski utemeljuje i to na perio do 12
mjeseci prebivališta, prije dana održavanja izbora u datoj opštini.
2011.godine Zakonom o izmjenama i dopunama Zakona o izboru odbornika i poslanika Crne
Gore, br.46/2011, uslov se sa 12 mjeseci obaveznog prebivališta smanjuje na 6 mjeseci, do dana
održavanja izbora u opštini.
Politička manipulacija “zetskim zakonima”
“BEZ POVLAČENJA PROTIVPRAVNIH ZAKONA NE MOŽE POSTOJATI PRAVO”
Ne postoji zakonski osnov da se na mjesnom referendumu mještani Dajbaba izjašnjavaju da budu dio opštine Zeta, smatra Ines Mrdović.
Izmjene zakona kojima je predviđeno formiranje opštine Zeta nijesu u skladu sa zakonom i Ustavom tako da je neustavno sve što iz njih proističe, smatraju sagovornice “Vijesti”.
Skupština je 17. avgusta glasovima Demokratske partije socijalista (DPS), GP URA, Socijaldemokratske partije (SDP), Socijaldemokrata, Bošnjačke stranke (BS) i albanskih partija usvojila izmjene Zakona o teritorijalnoj organizaciji Crne Gore i Zakona o Glavnom gradu čime je Zeta postala 25. crnogorska opština.
Nijesu usvojena tri amandmana Demokratskog fronta kojima je, na zahtjev mještana Zete, predviđeno se teritorija buduće opštine proširi na dio Dajbaba s Kućama Rakića i Žabljak Crnojevića. Iz DF-a su amandmane obrazložili time da bi uz ova naselja, buduća opština bila ekonomski održivija.
Iz GP URA su uoči glasanja saopštli da su glasanje o “zetskim zakonima” uslovili organizovanjem mjesnog referenduma u Dajbabama, u naredna dva mjeseca, kako bi se građani direktno izjasnili da li žele da budu sastavni dio Opštine Zeta. Stavljanje “zetskih zakona” u proceduru izazvalo je proteste mještana Zete koji nijesu zadovoljni teritorijama koje bi obuhvatala buduća opština.
Izvršna direktorica Akcije za socijalnu pravdu (ASP) Ines Mrdović rekla je da Zakon o lokalnoj samoupravi jasno kaže da se “na mjesnom referendumu građani sa dijela teritorije opštine izjašnjavaju o pitanjima iz nadležnosti lokalne samouprave”.
”Ako Dajbabe ostaju u sastavu Glavnog grada, onda se mjesni referendum može odnositi samo na pitanja u vezi sa Glavnim gradom, a nikako i na pitanja u vezi s mogućom ‘novo ustanovljenom’ opštinom Zeta, jer neće biti dio njene teritorije. Dakle, ne postoji zakonski osnov da se na mjesnom referendumu mještani Dajbaba izjašnjavaju da budu dio opštine Zeta (ako se ona ustanovi), te je potpuno nerealno da oni (uz poštovanje zakona) mogu dobiti takvu mogućnost. Sve ostalo je politička manipulacija”, rekla je “Vijestima”.
Izvršna direktorica CEGAS-a Marija Popović–Kalezić kazala je da su zetski zakoni izglasani, ali nijesu u skladu sa zakonom i Ustavom.
”Nakon toga možemo očekivati sve naredne političke manevre koji će se jednako svoditi na nezakonita postupanja. Bez povlačenja protivpravnih zakona ne može postojati prava. Iz neprava se pravo ne može izvesti”, rekla je ona za “Vijesti”.
Ona je pitala kako održati izbore bilo lokalne ili neke druge ako nema potrebnih sudija Ustavnog suda za praćenje i legitimnost izbornog procesa i zakonodavstva.
Ustavni sud funkcioniše u krnjem sastavu, sa četvoro sudija jer je troje otišlo u penziju. U septembru još jedan sudija stiče uslov za penziju, tako da Ustavni sud ostaje s troje sudija, odnosno bez kvoruma za rad, jer Skupština nikako da izabere nove.
Za 23. oktobar raspisani su izbori za odbornike u Baru, Bijelom Polju, Danilovgradu, Golubovcima kao opštini u sastavu Glavnog grada, Kolašinu, Plavu, Plužinama, Pljevljima, Podgorici, Rožajama, Šavniku i Žabljaku.
Zbog osamostaljivanja Zete, moraće da se mijenja više odluka, a vjerovatno i ona o raspisivanju izbora u Glavnom gradu i gradskoj opštini Golubovci, ako predsjednik potpiše izmjene o teritorijalnoj organizaciji i o Glavnom gradu.
Predsjednik Crne Gore je, prema Ustavu, dužan da proglasi zakon u roku od sedam dana ili da ga vrati Skupštini na ponovno odlučivanje.
Jedan broj NVO je odmah nakon usvajanja “zetskih zakona” pozvao je Mila Đukanovića da ih vrati Skupštini jer se izglasavanjem ovih akata “izborna jedinica mijenja u sred izbornog procesa”.
Prava Crna Gora podnijela je inicijativu Ustavnom sudu, a to je najavio i Demokratski front.
Ranije su ministarstva finansija i ekonomskog razvoja ukazala na niz nedostataka u Studiji opravdanosti izdvajanja Zete kao posebne opštine zbog čega je Ministarstvo javne uprave konstatovalo da taj dokument treba inovirati.
Ines Mrdović kaže da se, prema svim raspoloživim parametrima, može zaključiti da je nova opština ekonomski neodrživa i da će biti još jedna koja će se “nakačiti” na Egalizacioni fond.
Navodi da je studija u dobrom dijelu zasnovana na proizvoljnim, ali u određenim segmentima i na zastarjelim podacima.
”Na primjer, u studiji je prikazano da je sada prosjek godišnjeg prihoda od naplate poreza na nepokretnosti oko 380 hiljada eura, a onda projektujete 600 hiljada prihoda kada Zeta postane samostalna. To je čista proizvoljnost i nerelevantnost. Ili, radi se kalkulacija prihoda od prireza porezu na dohodak, a koriste se podaci Monstata o broju zaposlenih iz 2011. godine, a do danas je broj zaposlenih mogao da padne (ili bude veći). Slično je s utvrđivanjem prihoda od motornih i ostalih vozila. Ako je cilj da se uradi kvalitetan dokument, onda su se morali uzeti najnoviji podaci od Uprave prihoda, a ne da se koriste ‘bajati’ pokazatelji”, navela je.
Dodaje da je posebno sporno što studija navodi da je ekonomski opravdano da Zeta bude opština, a ne projektuje ni centa izdataka za kapitalne investicije.
”Pa, zamislite fiskalnu održivost neke opštine kada nije u stanju sama da sagradi nijednu ulicu, zgradu ili šta god, već u potpunosti mora da se oslanja na državu ili međunarodne donatore!? Na bazi tako upitnog dokumenta donijeta je odluka o samostalnosti Zete u parlamentu i to sve u vrijeme već raspisanih lokalnih izbora za Glavni grad, pa davanje statusa opštine Zeti u ovom času može direktno ugroziti garantovano političko pravo građana Zete da biraju i budu birani”.
Donošenje zakona podređeno partijskim interesima
Ines Mrdović kaže da je neshvatljivo i krajnje poražavajuće da se nakon već raspisanih izbora, koji uključuju i Glavni grad i gradsku opštinu Golubovci, i dok traju izborne radnje, donosi zakon, kojim se mijenjaju granice izbornih jedinica kroz stvaranje nove opštine.
”Opšti princip demokratski razvijenih zemalja jeste da se ni u izbornoj godini ne mijenjaju zakoni u vezi s izborima, a kamoli u toku izbornih perioda. Ovo je trula odluka i pokazuje da je na sceni jedan od najmračnijih perioda u istoriji crnogorskog parlamentarizma, gdje je donošenje zakona u potpunosti podređeno partijskim interesima.”
IZVORI: www.vijesti.me
Pravo birača da biraju i budu birani ugroženo “Zetskim zakonima”
Pravno srljajući, politički akteri u jednom danu, u okviru Zakonodavnog odbora neizglasavaju
“Zetske zakone”, dok u drugom trajanju dana, na Skupštini po istom pitanju izglasavaju “Zetske
zakone”, tvrdeći da su u skladu sa Zakonom i Ustavom.
Mijenjajući Ustavom zagarantovano pravo birača da biraju i budu birani, a temeljeći svoju
odluku na protivustavnim zakonskim načelima, isključuju građane i građanke, sada već nove
Opštine, iz mogućnosti glasanja unutar Glavnog grada. Ovim se urušavaju elementarna Ustavna
načela i stvara pravna nesigurnost u iskazivanju izborne volje i izbornog prava građanstva.
Pravna nesigurnost je najbolje uočena u okviru opštine Tuzi, gdje je ista pravna situacija riješena
na potpuno drugačiji način i u tome, između ostalog, leži nepostojanje pravnog utemeljenja i iste
pravne prakse.
Ovim se pokazuje nedostatak političke volje da dođe do usaglašenih i zakonski donešenih akata,
u skladu sa Ustavom Crne Gore, koji će jasno i nedvosmisleno određivati zakonska pravna
pravila, kada je pravo izbora u pitanju.
Vladavina prava je duboko narušena i ne daje dobre smjernice za put ka EU integracijama, a o
tome su politički akteri morali voditi računa.
Krnji Ustavni sud ne može donositi odluke u vezi sa izbornim pitanjima, čime se dodatno
usložnjava situacija uz napomenu neustavnog odlaganje izbora u 14 crnogorskih opština.
Ovakvo poigravanje sa demokratskim principima i pravnim standardima je u najblažoj formi
neozbiljno i doprinosi rastu tenzija u ionako uzavreloj situaciji.
Takođe, raspisivanje lokalnih izbora uz naknadno određivanje broja odbornika je još jedan
crnogorski izum nezabilježen u uporednoj praksi, koji pokazuje da su političarima izborna trka i
rezultat jedini prioritet u djelovanju.
Lokalni izbori su osnovni pokazatelj demokratskog društva, što u Crnoj Gori trenutno nije slučaj.
Opasno urušavanje pravnog i političkog sistema
Odlaganje lokalnih izbora, na osnovu Zakona o dopuni Zakona o lokalnoj samoupravi, bilo je
protiv Zakona i Ustava, jer nije bilo izuzetnih i vanrednih situacija, kao ni potrebnog pravnog
dogovora o izglasavanju istog.
Ustavni sud je usled dugog čekanja, zbog odsustva predsjednika toga suda, donio odluku o
neustavnosti kojom se ukida Zakon o dopuni Zakona o lokalnoj samoupravi, ali njome nijesmo
dobili dobar pravni epilog. Lokalni izbori, koji su odloženi za 23.oktobar će svakako biti održani,
jer su zakazani prije konačnog osporavanja Zakona o dopuni zakona o loklanoj samoupravi.
Urušavanjem pravne sigurnosti i nužnog održavanja izbora, kada to Zakon propisuje, dovodi do
sporne situacije u više crnogorskih opština: Podgorici, Bijelom Polju, Baru, Pljevljima, Rožaju,
Budvi, Danilovgradu, Tivtu, Plavu, Kolašinu, Žabljaku, Plužinama, Šavniku, Golubovcima.
Šta možemo očekivati neizborom sudija Ustavnog suda?
CEGAS je u svojim saopštenjima, konstantno ukazivao na urušavanje zakonitosti i pravne
sigurnosti kada je neustavno došlo do odlaganja lokalnih izbora. Takvu odluku, uz duga čekanja,
donio je i Ustavni sud Crne Gore, ali time nažalost nijesmo dobili put ka sistemskom rješenju
nego i dalje urušavanju pravnog sistema.
Žašto?
Prvi veliki izazov ili činjenica da mi u ovom trenutku nemamo odgovorne i ozbiljne pregovore u
zakonodavnom domu, koji bi mogli da dovedu do izbora nedostajućih sudija Ustavnog suda.
Građani i građanke čekaju politički dogovor parlamentarnih subjekata, koji bi trebalo da nas
obraduju dogovorom o izboru nedostajućih sudija Ustavnog suda.
Posledica eventualnog neizbora sudija Ustavnog suda, crnogorski izborni sistem ostavlja bez
organa neophodnog za sprovođenje izbora.
Ona bi mogla da se pojavi kao novi uzrok za ponovno odlaganje lokalnih izbora ili bilo kojih
drugih izbora, koji se ne mogu održati bez izbora sudija Ustavnog suda, u njegovom potrebnom
kapacitetu.
Ovakav razvoj događaja sada već stvara pretpostavke za krizu sistema, koju Crna Gora do sada
nije vidjela.
NAJVIŠE RUSA DOBILO DRŽAVLJANSTVO ULAGANJEM: NEKOME PASOŠ, NEKOME SANKCIJE
PROGRAM EKONOMSKOG DRŽAVLJANSTVA OTVARA NOVI PROBLEM – DA LI SU SANKCIONISANI RUSKI GRAĐANI ISTOVREMENO DRŽAVLJANI CRNE GORE, IZ MUP-A NAJAVILI PROVJERE I ODUZIMANJE PASOŠA. IZ NVO SEKTORA UPOZORAVAJU I NA MOGUĆNOST KORUPTIVNOG DJELOVANJA, RIZIKA OD UTAJE POREZA, BJEŽANJEM OD ZAKONA MATIČNIH ZEMALJA, KAO I FINANSIRANJE TERORIZMA I LOŠIH UPLITA DRUGIH ZEMALJA
Program ekonomskog državljanstva, kojeg Vlada uporno sprovodi i pored upozorenja iz Evropske unije (EU), otvorio je novi problem – da li Crna Gora postaje utočište ruskim građanima koji su pod sankcijama zbog napada Rusije na Ukrajinu.
Državljanstvo Crne Gore je prema programu, koji je pokrenut 2019. godine, ukupno dobilo 409 stranaca, od čega najviše Rusa, 241 ili skoro dvije trećine, pokazuju podaci koje je Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN-CG) dobio od Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP).
Iz MUP-a tvrde da među ruskim građanima koji su dobili crnogorski pasoš, nema onih koji su na listi sankcija Crne Gore zbog ruske agresije na Ukrajinu.
Na pitanje da li su članovi familije Vladimira Blotskog, koji je pod sankcijama kao član ruske Dume, iz MUP-a su odgovorili da ne vode evidencije po porodičnoj zajednici već individualno po podnosiocu zahtjeva.
“Zbog toga nije moguće izvršiti provjere da li su članovi familije lica čije se ime i prezime navodi, stekla crnogorsko državljanstvo”, kažu iz MUP-a.
dobila crnogorsko državljanstvo:
Blotski – Foto: Duma
Blotski se pod sankcijama našao jer je, kako je obrazloženo, kao član Dume glasao rezoluciju “o potrebi priznavanja Narodne Republike Donjeck i Narodne Republike Luganjsk i time podržao i implementirao akcije i politike koje podrivaju teritorijalni integritet, suverenitet i nezavisnost Ukrajine, i dalju destabilizaciju Ukrajine”. Crnogorsko državljanstvo na osnovu ulaganja dobila je Julija Blotskaja, njena ćerka i sin. Da bi moglo da se radi o supruzi i djeci člana Dume objavio je ruski portal Lajf.
“Državljanstvo ulaganjem popularno je kod pojedinaca na lošem glasu, koji skrivaju svoje prihode ili bježe od zakona. Lajf je proučavao kome od Rusa trebaju ‘zlatni pasoši’ Crne Gore”, piše u tekstu.
U nevladinim organizacija (NVO) koje prate dodjelu crnogorskih državljanstava, smatraju da je taj program trebalo već ukinuti, jer bi i dodjeljivanje državljanstva građanima Rusije moglo predstavljati značajan problem.
Popović Kalezić – Foto: Privatna arhiva
Izvršna direktorica Centra za građanske slobode (CEGAS) Marija Popović Kalezić za CIN-CG kaže da Vlada očigledno uočava finansijski interes, kada je ovaj vid dodjele državljanstva u pitanju.
“Ovdje se javlja mogućnost ostvarivanja koruptivnog djelovanja, rizika od utaje poreza, bježanjem od zakona matičnih zemalja kao i finansiranje terorizma i loših uplita drugih zemalja”, kazala je ona.
Izvršna direktorica Akcije za socijalnu pravdu (ASP) Ines Mrdović upozorava da evropski put države trpi zbog ovog programa, a zarad kratkoročne koristi za budžet.
“Bilo je potpuno pogrešno otvoriti vrata da se milioni potencijalno ‘prljavog novca’ operu u našoj zemlji. To ne samo da ugrožava evropski put zemlje, već istovremeno značajno ‘koči’ svakog ozbiljnog investitora da dođe”, rekla je ona za CIN-CG.
Dodaje i da postupci zamrzavanja imovine ruskih državljana pod sankcijama, mogu biti sporni jer je pitanje da li crnogorski pravni sistem preduzima sve pravne radnje da spriječi potencijalne odštetne zahtjeve prema državi.
za kontroverzne ličnosti širom svijeta,
pa i iz Rusije: Suljević – Foto: CGO
Saradnik na programima u Centru za građansko obrazovanje (CGO), Damir Suljević za CIN-CG kaže da dodjelom tzv. počasnih državljanstva, a posebno kroz najproblematičniji osnov – Program ekonomskog državljanstva – Crna Gora je sebe mapirala među utočišta za kontroverzne ličnosti širom svijeta, pa i iz Rusije. Navodi da prema propisima Crne Gore, svi koji su na ovaj način dobili crnogorsko državljanstvo imaće tretman pred crnogorskim organima kao i svi drugi crnogorski državljani, bez obzira na eventualno postojanje dvostrukog državljanstva i činjenicu da je drugo državljanstvo možda državljanstvo Ruske federacije.
“Činjenica da ta lica posjeduju i crnogorsko državljanstvo može biti prepreka za dosljedno sprovođenje sankcija prema Rusiji i ruskim državljanima, kako od strane Crne Gore, iz očiglednih razloga, tako i od strane drugih država koje su se pridružile sankcijama”, kazao je Suljević.
Program, u trajanju od tri godine, 2019. godine osmislila je i sprovela prethodna Vlada Demokratske partije socijalista (DPS), koja je smijenjena na izborima u avgustu 2020. godine. Prvi zlatni pasoš izdat je u februaru 2020.
Plan je bio da investitori, u zamjenu za crnogorski pasoš, ulažu u razvojne projekte u turizmu, poljoprivredi i prerađivačkoj industriji. Za poljoprivredne projekte je interesovanje slabo (jedan projekat), a za prerađivačku industriju nije ni raspisan javni poziv. Na listi razvojnih projekata iz oblasti turizma, u okviru programa, trenutno je 12 projekata koji se odnose na izgradnju hotela po kondo ili mješovitom modelu, što znači da sadrže stanove za prodaju.
Uslovi za dobijanje crnogorskog pasoša su prvobitno bili ulaganje najmanje 450.000 eura u jedan od razvojnih projekata u Podgorici i primorju, ili 250.000 eura u sjevernom ili središnjem regionu, kao i donacije manje razvijenim opštinama, da bi ih ove godine Vlada pooštrila. Sada svi investitori u roku od mjesec moraju da dostave Vladi bankarsku garanciju u vrijednosti od 50 odsto investicije. Uz to, aplikanti će za državljanstvo, osim 100.000 eura za Fond za razoj nerazvijenih opštine, morati da izdvoje još 100.000 eura u Fond za inovacije.
Pozivajući se na dokumenta Vlade Crne Gore, portal Lajf podsjeća da tačna identifikacija dobitnika “zlatnih pasoša” nije moguća, jer crnogorske vlasti objavljuju samo ime i mjesto rođenja i imena članova porodice koji takođe dobijaju državljanstvo. Međutim, koristeći se indirektnim znacima, “od kojih je najpouzdaniji posjedovanje pola miliona eura” ili mjesto rođenja, portal je neke identifikovao.
“Na primjer, rodno mesto Vladimira Pravdivija, koji je 5. avgusta dobio crnogorsko državljanstvo, je grad sa rijetkim imenom Arzgir, u Krasnodarskoj oblasti. Tu je rođen Vladimir Anatoljevič Pravdivij, generalni direktor reklamnog sajta Avito. Ili grad Tselinograd – nekadašnji Nursultan, navedeno u prijavi za državljanstvo izvjesnog Olega Safonova – omogućava da u njemu vidite bivšeg šefa Rosturizma, koji je tamo rođen. Aleksandar Roslavcev iz Moskve je vjerovatno Aleksandar Nikolajevič Roslavcev, finansijski direktor Global Portsa, vodećeg operatera kontejnerskih terminala na ruskom tržištu”, piše u tekstu.
Global Ports prisutan je i u Crnoj Gori. Ta turska kompanija je od 2013. godine većinski vlasnik barske Port of Adrije (nekadašnji Kontejnerski terminal i generalni tereti, dio Luke Bar).
MUP će oduzimati pasoše Rusima pod sankcijama
Iz MUP-a su najavili su da će svima koji su dobili crnogorsko državljanstvo, a nalaze se na listi sankcija, ono biti oduzeto.
“MUP je preduzeo radnje iz svoje nadležnosti po ovom pitanju i provjerom kroz evidencije utvrdilo da na dan 21. jul 2022. godine, ne postoji ni jedno lice koje je primljeno u crnogorsko državljanstvo, a nalazi se na listi lica kojima su uvedene međunarodne restriktivne mjere “, rekli su iz tog Vladinog resora.
Vlada je nakon više odlaganja 8. aprila formalno usvojila sankcije Rusiji zbog vojne agresije na Ukrajinu i nakon toga Vladine institucije treba da zamrznu imovinu jednog broja ruskih državljana i kompanija u Crnoj Gori i zabrani rad ruskih vladinih medija. Vazdušni prostor Crne Gore je ranije zatvoren za ruske avione, a 19. aprila je Agencija za elektronske medije uvela zabranu bilo kojeg sadržaja ruskih medijskih kuća Raša tudej (RT) i Sputnjik.
Putin – Foto: Rojters
Na spisku sankcionisanih su, između ostalih, predsjednik Rusije Vladimir Putin, premijer Mihail Mišustin, ministar vanjskih poslova Sergej Lavrov, portparolka Ministarstva vanjskih poslova Marija Zaharova, glavni izvršni direktor državne naftne kompanije Rosnjeft Igor Sečin, glavni izvršni direktor naftnog i plinskog preduzeća Transnjeft Nikolaj Tokarev, Banka Rusije… Iz MUP-a su 10. juna saopštili da su zamrznute 44 nekretnine 34 ruska državljana kojima su prethodno uvedene sankcije.
Iz Vlade nijesu objavili imena ruskih državljana kojima je zamrznuta imovina, iako je spisak sa imenima Rusa pod sankcijama objavljen na sajtu Vlade.
Iz Uprave za katastar nijesu odgovorili na pitanja CIN-CG kojim ruskim državljanima je zamrznuta imovina.
Ipak, imena su procurjela u javnost, pa je objavljeno da je zamrznuta imovina bivšem šefu Putinovog kabineta Sergeju Ivanovu, zamjenik šefa kabineta Predsjedničke administracije Alekseju Gromovu, poslanicima Dume iz Putinove Jedinstvene Rusije Viktoru Kazakovu, Ani Kuznjecovoj i Vladimiru Vasiljevu…
U katastar upisana jedna zabilježba zamrznute imovine
Prema podacima koje je dobila NVO Akcije za socijalnu pravdu, do sredine ovog mjeseca u katastar je bila upisana jedna zabilježba zamrznute imovine na teritoriji Budve, dok je paralelno sprovođen upravni postupak u vezi sa zamrzavanjem imovine jednog ruskog državljanina na Žabljaku.
“Uprava za katastar i državnu imovinu upisala je upis zabilježbe ograničenje raspolaganja i sticanja sredstava i/ili druge imovine (zamrzavanje): Opština Budva – Baširov Marat, KO Bečići, LN 432; Opština Žabljak – u toku je upravni postupak za jedno lice i do konačnog završetka postupka, podatke ne možemo dostaviti”, naveo je direktor Uprave Koča Đurišić u dopisu kojeg je 18. jula ove godine uputio Ministarstvu vanjskih poslova.
Marat Baširov je na listi sankcija od 2014. godine kao bivši takozvani “predsjednik Savjeta ministara Narodne Republike Lugansk”.
Prema podacima iz katastra, u list nepokretnosti broj 432 upisane su stambene zgrade, površine oko 80 i 160 kvadrata, u kojoj stanove ima više ruskih državljana.
Zabilježba je upisana i na imovinu, odnosno četvorospratnu zgradu od oko 80 kvadrata, u susvojini Olge Ščerbakove, Jekaterine Černjenko Ruslanove i Tatjane Kestanove. One su, kako piše u katastru, imovinu stekle nasljeđem.
Program je trebalo ranije ukinuti
Popović Kalezić za CIN-CG kaže da je odluka o dodjeljivanju ekonomskog državljanstva morala biti ukinuta značajno ranije, posebno zbog nepostojanja apsolutne kontrole nad aplikantima, kao i netrasparentnosti dokaza na osnovu kojih su dobili crnogorsko državljanstvo.
“Nijesu bili rijetki slučajevi da su po tom osnovu državljanstvo dobijala i ona lica koja su pod krivično-pravnim nadzorom u svojom matičnim zemljama”, podsjeća ona.
U Crnoj Gori, čak i prije nego što je program formalizovan, bivši premijer Tajlanda Taksin Šinavatra, osuđen za korupciju, dobio je 2008. crnogorsko državljanstvo u zamjenu za obećana ulaganja u zemlju.
Popović Kalezić dodaje da ohrabruje činjenica da do sada, postojeća Vlada, nije dodijelila ni jedno ekonomsko državljanstvo, a ima u proceduri 104 aplikanta i 221 člana njihovih porodica, odnosno ukupno 325 prijava.
Suljević podsjeća da su iz CGO već isticali da ne postoji prepreka da Vlada ukine taj program prije njegovog isteka, jer time ne bi bilo uskraćeno bilo kakvo pravo onima koji su već aplicirali, a čije bi se prijave morale obraditi po propisima koji su bili važeći u momentu aplikacije.
Navodi da je i poruka predstavnika EU za vanjske poslove i bezbjednosnu politiku Žozepa Borelja samo je jedna u nizu upozorenja koja stižu od najviših evropskih zvaničnika u vezi sa ovim pitanjem.
Borelj je prošlog mjeseca, tokom posjete Crnoj Gori, rekao da Evropske komisije (EK) očekuje da Crna Gora ugasi šemu “zlatnih pasoša” i uskladi viznu politiku s politikom EU
Iz EK su više puta rekli da pažljivo prate ovaj program u Crnoj Gori, a ranije su protiv Malte i Kipra preduzeli mjere zbog skandala sa dodjelom državljanstava. Ove države prikupile su milijarde eura prodajući hiljade pasoša čime su, u nekim slučajevima, omogućile državljanstvo EU i osobama za kojima su matične zemlje raspisale potjernice.
Crnogorska Vlada je i 2010. godine pokretala program ekonomskog državljanstva, ali je odustala na zahtjev EU. Zbog pritiska Brisela, program nije pokrenut ni 2016. godine.
Krivokapićeva vlada “prodala” 301 pasoš, Markovićeva 108
Prema podacima koje je CIN-CG dobio od MUP-a za period od 1. januara 2019. godine do 10. juna 2022. godine, osim za 241 Rusa, rješenja o državljanstvu izdata su i za osam ukrajinskih državljana, za tri iz Bjelorusije i šest iz Kine.
Među ostalima koji su na ovaj način dobili crnogorsko državljanstvo ima i građana Egipta, Ujedinjenih Arapskih Emirata, Pakistana, Vijetnama, Saudijske Arabije, Irana, Sirije, Kazahstana, Švajcarske, SAD, Indije, Kuvajta, Hong Konga …
Vlada Zdravka Krivokapića odobrila je 301 rješenje o prijemu u crnogorsko državljanstvo, po osnovu posebnog programa ulaganja, dok je prethodna Vlada Duška Markovića dala 108 “zlatnih pasoša”.
Programom je bilo predviđeno da se za tri godine (od januara 2019. do kraja 2021) “proda” dvije hiljade pasoša, pa je zbog slabog interesovanja Vlada Zdravka Krivokapića planirala da ga ukine krajem 2021. godine. Međutim 30. decembra 2021. donijela je odluku da program produži do kraja 2022. uz obrazloženje da investitori zbog kovid krize nijesu imali vremena da završe projekte.
Ipak, tri nova projekta su uvrštena u listu razvojnih – izgradnja hotela Liko Soho Bar, Magnum Kolašin i hotel “B” u Kolašinu, po kondo modelu poslovanja.
Liko Soho je uvršten u listu u oktobru prošle godine za mandata Vlade Zdravka Krivokapića. Investitor ovog kondo hotela je Liko Soho Group, čiji su osnivači Liko Holding iz Ukrajine i Soho Group.
Magnum Kolašin u listu razvojnih projekata uvrstila je u junu ove godine Vlada Dritana Abazovića. Investitor je preduzeće Magnum divelopment iz Podgorice, a vlasnici su, prema podacima iz registra, ruski državljani Dmitrij Judin, Olga Čilikina i Zlata Merkurjeva.
Izgradnja hotela “B” Kolašin u listu razvojnih projekata uvrštena je u julu, a investitor je preduzeće Ski resort Kolašin 1450 biznismena Zorana Bećirovića.
– Foto: Hotelbreza.me
Na listi razvojnih projekata iz oblasti turizma je i hotel Breza u Kolašinu, Kazahstanca Igora Bidila, vlasnika kompanija Velja voda i CG resort, koji je crnogorsko državljanstvo dobio 2017. Godine Na listi je i projekat Durmitor Hotel and Villas Grka Petrosa Statisa, zakupca Svetog Stefana, koji takođe ima crnogorsko državljanstvo. Tu je i Bjelasica 1450 koji u Kolašinu gradi podgorička Zetagradnja, kao i kolašinski hotel K16 čiji je investitor konzorcijum Kolašin 1600 kojeg čine preduzeća Ski resort Kolašin 1600 Zorana Bećirovića i Gener2 SHPK iz Tirane u vlasništvu albanskih biznismena Baškima, Astrita i Ahmeta Uljaja.
I projekat Hotel “D” sa depadansom “E” u Kolašinu investicija je Bećirovićevog preduzeća Ski Resort Kolašin 1450.
Na listi razvojnih projekata je i hotel Boka Place kompanije Adriatic Marinas-Porto Montenegro, kao i Montis hotel & resort u Kolašinu preduzeća Montenegro luxury hotels and resorts čiji su vlasnici Radoica Vuković i Vitalij Gornij.
Amma Resort Čanj projekat je biznismena Tomislava Čelebića, a hotel Cruiser u Budvi grade podgoričke kompanije Master inženjering i Bemax.
Vlada je šest projekata skinula sa liste razvojnih i to Bobotov Hotel & Resort na Žabljaku, Elite Hotel & Residence u Kolašinu, Hotel sa vilama 4*, Žabljak, Kraljicina plaža Miločer, Black Pine Mojkovac i hotel Kolašin Resort & Spa.
Projekti su, kako je objašnjeno iz Vlade, skinuti sa liste zbog neispunjavanja investicionih obaveza i nedostavljanja bankarske garancije.
Vlada ćuti o Deripaski
Ruski biznismen i nekadašnji vlasnik Kombinata aluminijuma Podgorica (KAP) i Rudnika boksita Nikšić, Oleg Deripaska, ne nalazi se na listi sankcija Vlade Crne Gore.
Deripaska, poznat kao bliski saveznik Vladimira Putina i ruski kralj aluminijuma je pod sankcijama EU, Velike Britanije i SAD.
EU je Deripasku na listu sankcija stavila 8. aprila ove godine, kao “visokorangiranog oligarha Kremlja”.
Britanska vlada uvela je sankcije Deripaski u martu, navodeći da se njegova imovina u Velikoj Britaniji procjenjuje na oko dvije milijardi funti i da je taj industrijalac “nekadašnji poslovni partner” Romana Abramoviča, bivšeg vlasnika britanskog fudbalskog kluba Čelzi, koji je takođe pod sankcijama kao “jedan od rijetkih oligarha iz 1990-ih koji su zadržali slavu pod Putinom”.
SAD su sankcije Deripaski i za još 20-ak ruskih biznismena uvele još 2018. godine u pokušaju da se Moskva kazni za “globalnu malignu aktivnost” i miješanje u američke izbore.
Deripaska je zbog toga podnio tužbu, ali je izgubio spor pred američkim sudom. Pod sankcijama su se našle i njegove kompanije Rusal, En+group, Basic element ltd, Russian Machines, GAZ Group…
Deripaska je u ruskim medijima ocijenjen kao “Putinov omiljeni industrijalac”, a američki mediji ga opisuju kao “jednog od oligarha kojima se Putin redovno obraća” i “manje-više stalni član delegacije koja prati predsjednika na putovanjima”.
Na pitanje CIN-CG zašto Deripaska nije na listi sankcija Crne Gore, nijesu odgovorili iz Ministarstva vanjskih poslova ni iz Kabineta premijera Dritana Abazovića. Iz MUP-a su rekli da nijesu nadležni za ovo pitanje.
Deripaska je KAP i Rudnike Boksita kupio 2005. godine i njima je upravljao do 2009. na osnovu većinskog vlasništva, a od tada do uvođenja stečaja 2013, sa 29,36 odsto akcija koliko je imala i Vlada, na osnovu Ugovora o poravnanju.
Ruski tajkun bio je blizak sa aktuelnim predsjednikom tada premijerom Milom Đukanovićem. Mediji su objavili da kada su pregovori o prodaji KAP-a 2005. godine “zapeli” Deripaska i Đukanović su to riješili “u četiri oka”, uz čuveni “čivas” u nekadašnjem podgoričkom kafiću Grand.
i Šojgu – Foto: Luka Zeković
Sa Deripaskom je bio blizak i aktuelni savjetnik predsjednika države Milan Roćen. Prema audio snimcima razgovora Roćena i Deripaske, koji su procurjeli 2019. godine, Roćen, tada ambasador Državne zajednice Srbije i Crna Gora u Moskvi, molio je Deripasku da iskorisi svoj uticaj na kanadskog milijardera Pitera Manka (koji je kasnije kupio Arsenal u Tivtu i napravio Porto Montenegro), kako bi on izlobirao odgovarajuće referendumske uslove kod Amerikanaca, odnosno Kontakt grupe.
Deripaska se već 2008. godine počeo žaliti na krizu u KAP-u i da nije dobio sve informacije o fabrici. Zbog toga je 2009. godine Crnu Goru posjetio ruski ministar za vanredne situacije, sada ministar odbrane, Sergej Šojgu, koji je dolazio kad god je “vanredna situacija”.
Na kritike da ruske investicije imaju veze sa pranjem novca, Šojgu je još 2004. godine tokom posjete Crnoj Gori oštro odgovorio: “Kada se, tokom sankcija (1992-1995), većina vaših para premjestila kod nas u Rusiju, mi nijesmo govorili da je to prljavi ili crni novac dobijen tokom rata”. Niko na to od crnogorskih zvaničnika nije odgovorio.
Kriza u KAP-u 2009. je riješena Ugovorom u poravnanju čime je Vlada stranom vlasniku dala subvencije za struju i garancije za kredit od 135 miliona eura, kojeg su na kraju platili građani Crne Gore. Odlukom o zaduživanju Crne Gore KAP-u je dato još 49,6 miliona eura garancija.
Deripaska – Foto: Reuters
Državna revizorska institucija utvrdila je da su garancije date bez odgovarajućih kontragarancija, zbog čega su u aprilu prošle godine hapšeni bivši ministar ekonomije Branko Vujović i 11 državnih službenika. Oni su odmah pušteni da se brane sa slobode, a predsjednik države je nedavno odlikovao Vujovića Ordenom crnogorske zastave “za doprinos doprinos izgradnji, razvoju i afirmaciji Crne Gore, obnovi njene državnosti i značajna postignuća u različitim oblastima”.
Deripaska je kasnije zbog KAP-a i Rudnika pokrenuo tri međunarodne arbitraže protiv Crne Gore, ali je na njima izgubio.
To mu nije smetalo da u Crnoj Gori na obali sagradi ogroman kompleks vila. Deripaska, preko firme Overseas assets management posjeduje turistički kompleks na rtu Platamuni od 25.000 kvadrata kojeg je kupio 2005. na tenderu tadašnjeg Fonda za reformu sistema odbrane Srbije i Crne Gore za 627.000 eura ili svega 18 eura po kvadratu zemlje na obali. Nakon toga je od Morskog dobra dokupio još hektar.
Kvadrat zemljišta, prema podacima sa sajtova agencija za nekretnine, na ovom području kreće se od 50 do 300 eura.
Radi se o raskošnom ljetnjikovcu sa mermerom obložene dvije spojene palate od 1.600 kvadrata, dok ostalih devet vila ima od 100 do 300 kvadata. Unutar kompleksa su i bazeni, ugostiteljski objekti, a gostima je omogućen i da se uskom stazom spuste do mora. Luksuzni kompleks opasan je pet metara visokim kamenim zidom, prilaz je strogo zabranjen svima koji nijesu gosti kompleksa.
Firma K.P.M. limited, koju su mediji povezivali sa Deripaskom, kupila je od kotorske Opštine 2004. godine zemlju u zeleđu plaža Trsteno i Ploče, sve do Platamuna, koji su nedavno proglašeni za zaštićeno područje.
Opština Kotor je, odgovarajući na zahtjev za slobodnim pristipom informacijama, navela da ne posjeduje ugovor sa Deripaskinom firmom.
Prema medijskim izvještajima, zemljišni kompleks 483.488 kvadrata je prodat za cijenu od 4.399.740 eura, ili svega devet eura po kvadratu.
Deripaska, preko svoje kompanije Rasperia trading ltd, posjeduje i 25,9 odsto u austrijskom Štrabagu, koji je vlasnik Crnagoraputa.
INVESTITORIMA SKORO 200 MILIONA EURA
Prema podacima Agencije za investicije (MIA), od početka sprovođenja posebnog programa ulaganja od posebnog značaja za ekonomski interes Crne Gore, u svrhu troškova postupka uplaćeno 28.250.000 eura.
“Ukupan iznos sredstava uplaćen u svrhu donacije za manje razvijena područja iznosi 12.600.000 eura, dok je za istu namjenu položeno na escrow račun ukupno 53.500.000”, rekli su za CIN-CG iz Agencije.
Naveli su da je ukupno investitorima kroz program uplaćeno 33.900.000 eura, dok je na escrow račun za tu namjenu položeno ukupno 156.550.000 eura.
IZVORI: www.cin-cg.me